Türkiye ile Libya arasında 2019 yılında imzalanan deniz yetki alanları anlaşması, yedi yılın ardından ülkenin doğusundaki Temsilciler Meclisi tarafından da onaylandı. Ankara’nın Libya’da yürüttüğü çift hatlı diplomasi...

Gelişmelerden anında haberdar olun.Google’da tercih edilenkaynak olarak ekleyin

Türkiye ile Libya arasında 2019 yılında imzalanan “Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası”, yedi yılın ardından ülkenin doğusunda yer alan Tobruk merkezli Temsilciler Meclisi tarafından oy birliğiyle onaylandı. Bingazi’de gerçekleştirilen oturumda alınan tarihi karar ile birlikte 2020 yılında alınan Ankara ile siyasi ilişkileri kesme kararı da yürürlükten kaldırıldı.

Yedi yıl önceki mutabakatla iki ülkenin kıta sahanlığı ve MEB (Münhasır Ekonomik Bölge) sınırları 18.6 deniz millik hat üzerinden belirlenmiş ve anlaşma 30 Eylül 2020’de BM nezdinde tescil edilmişti. İki ülke ayrıca, 2022’de Libya’nın kara ve deniz sahalarında petrol ve doğal gaz arama faaliyetlerinde iş birliğini öngören hidrokarbon anlaşmasını imzalamıştı.

MEKİK DİPLOMASİSİ İZLENDİ

Bu kritik gelişmenin ardında, Türkiye’nin başkent Trablus’taki meşru hükümetle olan stratejik ilişkilerini korurken aynı zamanda ülkenin doğusundaki aktörlerle de diyalog kanallarını başarıyla geliştirmesi yatıyor. Doğu’daki yönetimin başında bulunan Libya Ulusal Ordusu Genel Komutanı Halife Hafter ve hem yardımcısı hem de oğlu olan Saddam Hafter ile Ankara arasında yürütülen yapıcı diplomatik ve güvenlik görüşmeleri, yıllardır süren siyasi tıkanıklığın aşılmasında kilit rol oynadı. Çift hatlı diplomasi sayesinde Türkiye ile Libya arasındaki deniz sınırı anlaşması ülkenin her iki kanadında da hukuki geçerlilik kazanarak Ankara’nın “Mavi Vatan” stratejisinin varlığını tescillemiş oldu.

MİT BAŞKANI KALIN ORADAYDI

Meclis onayının ilk sinyali aslında ekim ayının ilk haftasında geldi. 6 Ekim’de yapılan oylamada, yaklaşık 12 yıldır Meclis Başkanlığı görevini yürüten ve anlaşmanın onaylanmasını yıllardır engelleyen Akile Salih’in yerine, daha önce Türkiye-Libya Dostluk Komitesi Başkanlığını da yürüten Salihin Abdünnebi seçildi. Süreçte zamanlama da kritik rol oynadı. Dün, parlamentoda onay tasarısı oylandığı sırada, MİT Başkanı İbrahim Kalın’ın Trablus’ta bulunması ve üst düzey güvenlik yetkilileriyle görüşme gerçekleştirmesi sahadaki diplomatik uğraşı gözler önüne serdi.

YUNANİSTAN VE İSRAİL’İN PLANLARI SUYA DÜŞTÜ

Yunanistan, anlaşmanın onaylanmaması için Libya’ya uzun süredir yoğun bir diplomatik markaj uyguluyordu. İsrail’in de son dönemde Mısır üzerinden Libya’daki Hafter yönetimine baskı yaptığı ve anlaşmanın onaylanmaması yönünde lobi faaliyetleri yürüttüğü iddia ediliyordu. Temsilciler Meclisi’nin kararı, Yunanistan, İsrail ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi tarafından kurulan enerji eksenini ve uygulanan diplomatik ablukayı tamamen boşa çıkarmış oldu.

KOMŞU ŞAŞKIN

Yunanistan Dışişleri Bakanlığı, Libya Temsilciler Meclisi’nin onay kararını reddederek anlaşmanın uluslararası hukuka aykırı ve hükümsüz olduğunu savundu. Atina yönetimi, kararın egemenlik haklarını ihlal ettiğini belirterek müttefiklerini bilgilendirdiklerini ve haklarını korumak için gerekli adımları atacaklarını açıkladı.

Kıbrıs Rum yönetimi Dışişleri Bakanlığı da kararı protesto etti. Anlaşmanın uluslararası deniz hukukuna aykırı olduğunu belirtti.

ANKARA MEMNUN

Diğer yandan Türk Dışişleri Bakanlığı “kararı memnuniyetle karşıladıklarını” belirten bir açıklama yayımladı. Bölge aktörleri nezdinde karşılıklı güven ve barış vurgusu yapılan açıklamada, “Mutabakat Muhtırası konusunda Libya Temsilciler Meclisinin kabul ettiği kararı memnuniyetle karşılıyoruz. Türkiye, uluslararası hukuka saygılı tutumu doğrultusunda, Akdeniz havzasında güven, istikrar ve barışın temini için tüm ortaklarla birlikte çalışma iradesini sürdürecektir” ifadeleri kullanıldı.

Libya Ulusal Ordusu Genel Komutan Yardımcısı Orgeneral Saddam Hafter de sürecin memnuniyet verici olduğunu belirtti.

AB’DEN TEPKİ

Karara Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’den tepki gecikmedi. Ortak açıklamada, karardan  üzüntü duydukları belirtilerek, “Libya’ya yönelik her türlü dış müdahaleye karşı AB’nin tutumunu yineliyoruz. Bu karar egemenlik haklarını zedeliyor. Dolayısıyla hükümsüzdür” denildi.

NEREDEN NEREYE

KASIM 2019’da deniz yetki alanları anlaşması imzalandığında Libya şiddetli bir iç savaşın içindeydi. Türkiye, BM tarafından tanınan Trablus’taki Fayiz es-Serrac hükümetine askeri danışmanlık ve ekipman desteği vererek Halife Hafter güçlerinin Trablus’u ele geçirme girişimini 2020’de püskürttü. Mısır, BAE ve Rusya’dan destek alan Doğu’daki Hafter yönetimi ve Meclis Başkanı Akile Salih ise anlaşmanın meşruiyetini reddetti. Böylece Ankara ile Bingazi arasındaki cepheleşme, Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanları ve enerji mücadelesine de yansıdı. Yedi yıl sonra bu anlaşmanın aynı meclis tarafından onaylanması, askeri çatışmadan diplomatik uzlaşıya geçişin sembolü oldu.

Haber Bültenleri ve E-Posta TercihleriTürkiye ve dünyadaki en güncel gelişmelerden haberdar olmak için, bültenlerin gönderileceği e-posta adresini girin.