Çip üreticisi NVIDIA'nın CEO'sunu koltuğundan eden Çin casusuyla yaşadığı ilişki skandalı tüm dünya gündemine oturdu. Peki Çin neden çipleri almak istiyor? Çipler ne için kullanılıyor? Bu skandal ulusal güvenlik...

Çip üreticisi NVIDIA'nın CEO'sunu koltuğundan eden Çin casusuyla yaşadığı ilişki skandalı tüm dünya gündemine oturdu. Peki Çin neden çipleri almak istiyor? Çipler ne için kullanılıyor? Bu skandal ulusal güvenlik problemi yaratır mı? İşte NVIDIA'daki casusluk skandalı ve detayları.

NVIDIA ÇİPLERİ NEDEN BU KADAR KRİTİK?

CEO'sunun yasak ilişkilerinden biri Çin casusu çıktı. Şirketin değeri yarım trilyon dolar değer kaybetti. Amerikan istihbaratı "ulusal güvenlik problemi" dedi.

Peki Amerikan çip üreticisi NVIDIA'daki casusluk skandalının önemi ne?

NVIDIA aslında tüm dünyada bilgisayar ekran-grafik kartlarıyla tanındı. Şirket, özellikle 2020'li yılların başlamasıyla gelişiminde patlama yaşanan yapay zekanın temel altyapısı haline gelen veri merkezi işlemcilerinin çiplerini de üretmeye başladı.

Yapay zeka firmalarının kullandığı çipleri ve işlemcileri üreten firma, bu pazarın yüzde 80'ine sahip oldu. Bu çiplerin en ünlüleri A100, H100 ve Blackwell olarak biliniyor. Bu çiplerin en büyük özelliğiyse on binlerce işlemi aynı anda gerçekleştirebilecek kadar güçlü olması.

YAPAY ZEKANIN KALBİ: NVIDIA ÇİPLERİ

Büyük verileri saniyeler içinde tarayan çipler, yapay zeka sistemleri için hayati öneme sahip. Çünkü bu verileri işleyerek yapay zeka modelleri bilgileri öğreniyor.

Günlük hayatta kullanılan yapay zeka modellerinin ilk kullandığı çipler NVIDIA'nın A100 çipleriydi. Şirket bu çipleri geliştirerek H100, daha sonra da daha da güçlendirerek Blackwell isimli çipleri piyasaya sürdü.

Yapay zeka şirketlerinin devasa metinleri, kodları ve görselleri saniyeler içinde işlemesini sağlayan çipler için firmalar sıraya girerken hem firma değer kazandı hem de çip fiyatları giderek artmaya başladı.

Bu, günlük hayatta kullanılan bazı elektronik aletlerin fiyatlarını da etkiledi. Bu çipler olmadan bugünün akıllı sistemlerinin çalışması, öğrenmesi veya yeni içerikler üretmesi pek mümkün görünmüyor.

Ülkelerin ve şirketlerin milyarlarca dolarlık yatırımla bu çipleri stoklamaya çalışmasının ve ticari yaptırımlara konu olmasının temel nedeni, yapay zeka yarışında geride kalmamak olarak görülüyor.

ABD NEDEN ÇİN'İ ENGELLEMEYE ÇALIŞIYOR?

ABD, Çin'in gelişmiş yapay zeka sistemlerini kendi askeri teknolojilerinde kullanmasını büyük bir ulusal güvenlik tehdidi olarak görüyor.

Asıl soru da burada geliyor, neden?

ABD, Çin'in bu gelişmiş çipleri kullanarak yapay zeka ile desteklenmiş silah sistemleri geliştirmesini, istihbarat analizlerini hızlandırmasını istemiyor. Washington yönetimi, Çin ordusunun bu teknolojik sıçramayı yapmasını engellemek için NVIDIA'nın en güçlü çiplerinin Çin'e doğrudan satışını yasaklamıştı.

NVIDIA'nın yasakları aşmak için kapasitesini bilerek düşürüp Çin pazarına özel ürettiği alternatif çipler bile ABD tarafından engellenmişti. Ancak Çinli üniversitelerin bu engelleri aşarak NVIDIA çiplerinden H200'ü satın aldığı ve çipi incelemeye aldığı açıklandı.

ÇİN'İN ÇİP YARIŞI VE KRİTİK HAMLELERİ

Çin'in bu alanda kendi geliştirdiği yerli yapay zeka çipleri olsa da hem işlem kapasitesi hem de seri üretim kapasitesi NVIDIA ile yarışamıyor. Çiplerin NVIDIA'nın gerisinde kaldığı için aynı işi yapabilmek adına yüzlerce çipin birbirine bağlandığı, bunun da elektrik tüketimini çok artırdığı ifade ediliyor.

Bu durumdan çıkmak isteyen Çin, hem yerli üretim için araştırma geliştirme çalışmalarını hızlandırırken ABD'ye karşı hamle olarak sahip olduğu nadir elementlerin ihracatına kısıtlama getiriyor.

CASUSLUK İDDİALARI NVIDIA'YI SARSTI

Bütün olanların üzerine istifa eden NVIDIA CEO’su Jensen Huang'ın, Çin casusu olduğu öne sürülen bir kadınla yaşadığı evlilik dışı ilişki skandalı NVIDIA'ya karşı kaşların kalkmasına yol açtı.

Çin casusu olduğu belirtilen kadının Singapur merkezli bir veri merkezi şirketinin yöneticisi olması, o şirketin NVIDIA'dan 7 milyar dolar değerinde çip satın alması ve bu çiplerin Çin'e aktarıldığı iddiaları, eski NVIDIA CEO'sunun koltuğunun sallanmasına neden oldu.

Eski CEO'nun ilişki yaşadığı Çin casusunun teknik sırların ötesinde, Jensen Huang ile olan yakınlığını kullanarak çip ambargosunu delerek Çin'e önemli çiplerin sevk edildiği iddiaları ortaya atıldı.

İddiaların patlak vermesiyle birlikte NVIDIA 500 milyar dolar değer kaybederken yönetim kurulu da iç soruşturma başlattı.

ABD Kongresi'nin ulusal güvenlik ve ihracat kontrollerinin ihlali kapsamında eski NVIDIA CEO'su Jensen Huang'ı kapalı oturumda ifade vermeye çağırması bekleniyor.