Rusya, İran'ın ABD savaş gemilerini hedef alabilecek hipersonik seyir füzeleri geliştirmesine gizlice yardım etti. ABD basınının sızdırılan belgelere dayandırdığı araştırmasına göre, "C340L" kod adlı program kapsamında...

Gelişmelerden anında haberdar olun.Google’da tercih edilenkaynak olarak ekleyin

İran ile ABD arasındaki savaş, doğrudan ya da dolaylı olarak çok sayıda ülkenin çatışmaya sürüklenmesine yol açtı. Savaşın açıkça tarafı olan ülkeler kadar dolaylı yollardan müttefiklerine destek olan ülkeler de çatışmanın kaderini belirlemede etkili oldu. ABD basını, savaşın başından bu yana Rusya ve Çin'in İran'a el altından destek olduğunu öne sürüyordu. Hiçbir zaman kanıtlanamayan iddiaların en çarpıcı olanı, çatışmaların yeniden başlamasıyla eş zamanlı olarak ortaya atıldı. Rusya'nın, ABD gemilerini avlamak için İran'a çok gizli bir süpersonik füze projesinde destek verdiği öne sürüldü.

Financial Times'ın (FT) ABD istihbaratından sızdırılan yazışmalar, seyahat kayıtları ve askeri patentlerin analizine yer verdiği haberinde, Moskova'nın Tahran'a hipersonik seyir füzeleri geliştirmesinde yardımcı olduğu kaydedildi. Bu transfer, "Moskova'dan Tahran'a stratejik askeri teknolojinin en çarpıcı transferlerinden biri" diye nitelendi.

"C340L" kod adlı programın 2023 yılında başladığı ve ABD ile İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü saldırılar sırasında bile devam ettiği ifade edildi. Proje, İran'ın ses hızından daha hızlı uçabilen bir seyir füzesi motoru olan ramjet itki sistemini geliştirmesine yardımcı olmayı amaçlıyor. Bu teknolojinin Tahran'a transferi, ABD uçak gemileri ve diğer savaş gemilerinin hedef alınabileceği ihtimalini gündeme getirdi.

Ramjet, hareket eden havayı motorun içine alıp sıkıştırarak yakıtla karıştıran ve yanma sonucu oluşan yüksek basınçlı gazı itki üretmek için kullanan bir hava soluyan jet motoru olarak biliniyor. Kompresör ve türbin gibi hareketli parçalara ihtiyaç duymadığı için özellikle yüksek hızlarda verimli çalışır ve bu özelliği sayesinde seyir füzeleri ile hava-hava füzelerinde tercih ediliyor.

'STRATEJİK AÇIDAN SON DERECE HASSAS BİR TRANSFER'

The Telegraph'a gizli proje iddialarını değerlendiren eski CIA askeri analisti Jim Lamson, süpersonik seyir füzelerinin radardan gizlenmek için alçak irtifada ve araziye yakın uçtuğunu, saatte 2200 mil hıza ulaşabildiğini ifade ederek, bu özelliklerin füzelerin önlenmesini son derece zorlaştırdığını kaydetti. Uzman isim, İran'ın bu teknolojiyi savaşta kullanması durumunda çatışmada şu ana kadar kabul görmüş bütün ezberleri bozabileceğini belirtti.

Lamson, "İranlılar için bu, ABD donanma gemilerini tehdit edebilecek yeni bir stratejik silah sistemi anlamına gelir" ifadesini kullandı.

İranlı füze uzmanı Fabian Hinz ise "Bu, İranlıların on yıllardır elde etmek istediği, stratejik açıdan son derece hassas bir askeri teknolojinin Rusya'dan transferidir" açıklamasını yaptı.

Rusya, dünyanın en gelişmiş füze teknolojilerine sahip ülkesi konumunda. Son geliştirilen füze teknolojileri, Kremlin'e Ukrayna Savaşı'nda büyük avantaj sağladı

'EN ÜST KADEMENİN ONAYI GEREKİYORDU'

Hinz, böyle bir programın Rusya'da en üst düzeyden siyasi onay gerektirdiğini vurguladı. FT'ye konuşan uzmanlar da askeri teknolojinin Tahran'a transferinin Kremlin'in en üst düzey yetkilileri tarafından onaylanması gerektiğini bildirdi.

İran'ın ramjet itici sistemini üretip test etmiş olmasına rağmen, sahada kullanıldığına dair henüz hiçbir kanıt bulunmuyor. Ancak uzmanlar, bu teknolojinin İran'ın elinde bulunmasının bölgesel dengeleri önemli ölçüde değiştirebileceği uyarısını yaptı.

RUSYA-İRAN EKSENİNDE YENİ BOYUT

Paris'teki Sciences Po Üniversitesi'nden Profesör Nicole Grajewski, bu işbirliğinin "Rusya'nın Ukrayna savaşını genişletmeye ve ABD'yi farklı cephelere çekmeye çalıştığını gösterdiğini" söyleyerek, "Rusya bölgedeki kırmızı çizgilere o kadar önem vermiyor" değerlendirmesinde bulundu.

İran'ın Ukrayna şehirlerine yönelik gece bombardımanları için Moskova'ya "kamikaze" Shahed insansız hava araçları (İHA) tedarik ettiği biliniyordu. Buna karşılık Rusya'nın da Tahran'ın Orta Doğu'daki ABD üslerine saldırmasına olanak sağlayan istihbarat sağladığı öne sürülmüştü. Karşılıklı askeri işbirliği, iki ülke arasındaki ilişkilerin giderek derinleştiği yorumlarına neden oldu.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, salı günü İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile görüşmesinde, Moskova'nın "bu zor dönemde İran'a ihtiyaç duyduğu yardımı sağlamaya çalıştığını" ve savaş sırasında "ihtiyaç duyulan malları temin ettiğini" dile getirmişti.

PROJENİN PERDE ARKASI

Programın, Rusya'nın devlet silah ihracatçısı Rosoboronexport tarafından düzenlendiği bildirildi. Projenin, ABD'nin 2014'ten beri yaptırım uyguladığı Rus roket şirketi NPO Mashinostroyenia ile koordineli olarak yürütüldüğü ifade edildi. Mashinostroyenia adlı sivil toplum kuruluşunun 2025 yılına kadar İran'dan ramjet itme sistemiyle ilgili teknik malzeme tedarik ettiği kaydedildi.

Rus mühendislerin, İran'ın gerçekleştirdiği bir test uçuşundan elde edilen verileri analiz ederek, uçuşun performansı hakkında detaylı bir soru listesi gönderdiği belirtildi. Programın NPO Mashinostroyenia'nın en kıdemli füze mühendislerinin uzmanlığından yararlandığı ve bunlardan bazılarının 2023'teki sözleşme imzalanmasından önce İran'a gittiği öne sürüldü.

FT'ye göre bu gelişme, Rusya'nın İran'a yönelik askeri teknoloji transferinde yeni bir aşamaya girildiğini gösteriyor. Daha önce İHA tedarikiyle sınırlı kalan işbirliğinin, şimdi hipersonik füze teknolojisi gibi stratejik alanlara kaydığına dikkat çekildi.

İran, şubat ayında başlayan savaşta ABD üslerini çok sayıda balistik füzeyle saldırdı. Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı'nı ablukaya alan ABD Donanması'nın da hedef listesinde olduğunu belirtmişti.

ABD-İRAN GERİLİMİNDE YENİ DÖNEM

Bir aydan fazla süren çatışmasızlık döneminin ardından, ABD ve İran arasındaki karşılıklı atışmalar hafta sonundan itibaren yoğunlaştı. ABD, pazar günü Hürmüz Boğazı'ndaki Larak Adası'nda bulunan iki İran roketatarını hedef aldı ve salı günü de ek saldırılar düzenledi. İran ise buna karşılık olarak ABD hedeflerine İHA ve füzeler fırlattı.

İran ve ABD'de savaş yerine diplomasi yolunun tercih edilmesini isteyenlerin sesleri, çözümsüzlük hali uzadıkça kısıldı. Tahran'ın merkezindeki Jomhouri Caddesi üzerinde, ABD Başkanı Donald Trump'tan intikam alınacağına dair söz veren bir reklam panosu haftalardır asılı duruyor. Karşılıklı tehditlerin zirve yapması, yakın zamanda bir ateşkes sağlanabileceği umutlarını azalttı.

Rusya'nın İran'a sağladığı füze teknolojisinin, ABD savaş gemilerine yönelik tehdidi somut hale getirmesi bekleniyor. Uzmanlar, bu işbirliğinin Orta Doğu'daki güç dengelerini yeniden şekillendirebileceği ve ABD'nin bölgedeki askeri varlığına yönelik riskleri artırabileceği konusunda uyardı.