Türkiye’nin yerli sağlık teknolojisinde dikkat çeken gelişme

Türkiye son yıllarda savunma sanayisinden haberleşme teknolojilerine, yapay zekâdan biyoteknolojiye kadar birçok alanda yerli teknoloji geliştirme çalışmalarını hızlandırırken, sağlık sektörü de bu dönüşümün önemli başlıklarından biri haline geldi.

Bu kapsamda geliştirilen teknolojilerden biri olan LIFELINE HLM kalp-akciğer makinesi, Gaziantep’te gerçekleştirilen açık kalp ameliyatlarında kullanılmaya başlandı.

Sağlık Bakanlığı, Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB) ve ASELSAN'ın iş birliğiyle geliştirilen cihazın Gaziantep Üniversitesi Şahinbey Araştırma ve Uygulama Hastanesi'ndeki operasyonlarda kullanılması, projenin laboratuvar ve geliştirme aşamasından klinik uygulamaya geçişinde önemli bir basamak olarak değerlendiriliyor.

Gerçekleştirilen dört ameliyatta kullanılan sistem, kalp cerrahisinin en hassas ekipmanlarından biri olan kalp-akciğer makinesinin üstlendiği işlevleri yerine getirmek üzere geliştirildi.

Kalp-akciğer makinesi ameliyat sırasında neden önemli?

Açık kalp ameliyatlarında cerrahların kalp üzerinde güvenli şekilde çalışabilmesi için bazı durumlarda kalbin geçici olarak durdurulması gerekiyor. Bu sırada vücudun ihtiyaç duyduğu kan dolaşımı ve oksijenlenmenin devam ettirilmesi büyük önem taşıyor.

İşte kalp-akciğer makinesi bu aşamada devreye giriyor.

Cihaz, ameliyat süresince kalbin pompalama ve akciğerlerin kanı oksijenlendirme görevlerini geçici olarak destekleyerek cerrahi ekibin kalp üzerinde çalışmasına imkan sağlıyor.

Dolayısıyla söz konusu cihaz sıradan bir tıbbi ekipman olmanın ötesinde, açık kalp ameliyatlarının gerçekleştirilebilmesi açısından kritik sistemlerden biri olarak öne çıkıyor.

Bu nedenle Türkiye’de böyle bir cihazın yerli imkanlarla geliştirilmesi, yalnızca yeni bir ürünün ortaya çıkarılması anlamına gelmiyor. Aynı zamanda yüksek teknoloji gerektiren tıbbi sistemlerde ülkenin mühendislik ve üretim kapasitesinin geliştirilmesi açısından da önem taşıyor.

Gaziantep’te dört ameliyatta kullanıldı

LIFELINE HLM'nin Gaziantep Üniversitesi Şahinbey Araştırma ve Uygulama Hastanesi'ndeki klinik uygulamalarında toplam dört vaka gerçekleştirildi.

Bu operasyonlarda cihaz farklı kalp cerrahisi uygulamalarında kullanılarak gerçek ameliyathane koşullarında değerlendirildi.

Vakalardan birinde hastaya üç damar bypass ameliyatı uygulanırken, başka bir hastada ise cihaz eşliğinde minimal invaziv yöntemle kalp kapağı değişimi gerçekleştirildi.

Özellikle minimal invaziv kalp kapağı operasyonunda yerli kalp-akciğer makinesinin kullanılması, projenin farklı cerrahi tekniklere yönelik kullanım potansiyelinin değerlendirilmesi bakımından dikkat çekti.

Ameliyatların başarıyla tamamlanmasıyla birlikte cihazın klinik uygulama sürecinde önemli bir deneyim daha kazanılmış oldu.

İlk klinik uygulama Ankara’da gerçekleştirilmişti

Yerli kalp-akciğer makinesinin klinik yolculuğu Gaziantep'te başlamadı.

Cihazın ilk klinik uygulaması Ankara Bilkent Şehir Hastanesi'nde gerçekleştirildi. Gaziantep Üniversitesi Şahinbey Araştırma ve Uygulama Hastanesi ise projenin ikinci klinik uygulama merkezi oldu.

Bu durum, geliştirilen teknolojinin yalnızca tek bir merkezde test edilmesi yerine farklı sağlık kuruluşlarında ve farklı cerrahi ekiplerin bulunduğu ortamlarda değerlendirilmesine yönelik sürecin genişletildiğini gösteriyor.

Bir tıbbi cihazın mühendislik açısından geliştirilmesi kadar, klinik ortamda güvenilir ve etkin şekilde kullanılabilmesi de büyük önem taşıyor. Bu nedenle Gaziantep'teki operasyonlar, projenin gelişim sürecinde ayrıca önem taşıyor.

Yaklaşık üç yıllık çalışmanın sonucu

LIFELINE HLM projesinin ortaya çıkmasında yaklaşık üç yıllık bir çalışma sürecinin bulunduğu belirtildi.

Proje kapsamında mühendislik ekipleri ile sağlık profesyonellerinin birlikte çalışması dikkat çekiyor. Çünkü kalp-akciğer makinesi gibi karmaşık bir sistemin yalnızca teknik gereksinimleri değil, aynı zamanda ameliyathane koşullarındaki kullanım ihtiyaçları da dikkate alınmak zorunda.

Cihazın tasarımından klinik uygulamaya kadar geçen süreçte, sağlık çalışanlarının deneyimleri ile mühendislik bilgisinin bir araya getirilmesi projenin önemli unsurlarından biri oldu.

Bu tür projelerde cihazın yalnızca çalışması yeterli görülmüyor. Sistemin ameliyat ekibinin ihtiyaçlarına cevap verebilmesi, hassas şekilde kontrol edilebilmesi ve operasyon sırasında güvenilir biçimde kullanılabilmesi gerekiyor.

Gaziantep'teki klinik uygulamalar da bu açıdan projenin önemli aşamalarından biri olarak öne çıkıyor.

Dışa bağımlılığın azaltılması hedefleniyor

Kalp-akciğer makineleri, yüksek teknoloji gerektiren tıbbi cihazlar arasında bulunuyor. Böyle kritik sistemlerin yerli olarak geliştirilebilmesi, sağlık sektöründeki dışa bağımlılığın azaltılması açısından önemli bir avantaj sağlayabilir.

Türkiye'nin sağlık sisteminde çok sayıda ileri teknoloji ürünü cihaz kullanılıyor. Ancak bazı yüksek teknoloji gerektiren sistemlerde dış kaynaklara duyulan ihtiyaç devam ediyor.

Yerli üretimin artırılması ise yalnızca ekonomik açıdan değil, stratejik açıdan da önem taşıyor.

Özellikle kritik tıbbi cihazların üretiminde yerli mühendislik kabiliyetinin gelişmesi, gelecekte benzer teknolojilerin farklı alanlarda geliştirilmesinin de önünü açabilir.

LIFELINE HLM projesinin bu açıdan yalnızca tek bir cihazın geliştirilmesi olarak değil, Türkiye'de ileri tıbbi cihaz üretme ekosisteminin güçlendirilmesine yönelik çalışmaların bir parçası olarak değerlendirilmesi mümkün.

ASELSAN’ın sağlık teknolojilerindeki çalışmaları

Projede ASELSAN'ın yer alması da gelişmenin dikkat çeken taraflarından biri oldu.

Türkiye'de özellikle yüksek teknoloji ve mühendislik alanındaki çalışmalarıyla bilinen ASELSAN'ın sağlık sektöründe kullanılabilecek sistemlerin geliştirilmesine katkı sunması, savunma sanayisinde kazanılan teknolojik yeteneklerin sivil alanlara aktarılması açısından da önem taşıyor.

Sağlık teknolojileri; hassas elektronik sistemlerden yazılım altyapılarına, sensörlerden kontrol mekanizmalarına kadar birçok farklı mühendislik disiplinini bir araya getiriyor.

Bu nedenle farklı sektörlerde edinilen mühendislik deneyiminin sağlık alanına aktarılması, yeni nesil tıbbi cihazların geliştirilmesine katkı sağlayabiliyor.

LIFELINE HLM de bu yaklaşımın dikkat çeken örneklerinden biri olarak değerlendiriliyor.

Gaziantep sağlık alanında önemli merkezlerden biri

Cihazın ikinci klinik uygulamasının Gaziantep Üniversitesi Şahinbey Araştırma ve Uygulama Hastanesi'nde gerçekleştirilmesi, Gaziantep'in sağlık altyapısının geldiği noktayı da ortaya koyuyor.

Gaziantep, yalnızca kendi nüfusuna değil, çevre illerden gelen hastalara da sağlık hizmeti sağlayan önemli merkezlerden biri konumunda.

Üniversite hastaneleri ise ileri düzey tedavilerin uygulanmasının yanı sıra yeni tıbbi teknolojilerin klinik olarak değerlendirilmesinde de önemli görevler üstleniyor.

Bu nedenle yerli kalp-akciğer makinesinin Gaziantep'te gerçek ameliyatlarda kullanılması, bölgedeki sağlık altyapısının ileri teknoloji projelerine dahil edilmesi bakımından da dikkat çekici.

Başarılı operasyonlar projenin önünü açabilir

Gerçekleştirilen dört operasyonun başarıyla tamamlanması, yerli cihazın klinik kullanım sürecindeki deneyimin artırılması açısından önem taşıyor.

Önümüzdeki süreçte yapılacak klinik uygulamalar, cihazın farklı ameliyat türlerindeki kullanımının daha kapsamlı şekilde değerlendirilmesine imkan sağlayabilir.

Kalp cerrahisinde kullanılan teknolojilerde güvenilirlik, hassasiyet ve operasyon sırasında kesintisiz çalışma büyük önem taşıdığı için klinik deneyimin artırılması projenin geleceği açısından belirleyici olacak.

Yerli teknolojinin farklı hastanelerde daha fazla kullanılması halinde ise hem sağlık çalışanlarının cihazla ilgili deneyiminin artması hem de geliştirici ekiplerin gerçek kullanım koşullarından elde edilen geri bildirimlerle sistemi geliştirmesi mümkün olabilir.

Türkiye için stratejik bir adım

Türkiye'nin sağlık teknolojilerinde kendi ürünlerini geliştirmesi, uzun vadede yalnızca iç pazardaki ihtiyacın karşılanması açısından değil, uluslararası sağlık teknolojileri pazarında rekabet edebilmek açısından da önem taşıyor.

Özellikle yüksek teknoloji içeren tıbbi cihazlarda yerli üretimin artması, Türkiye'nin sağlık sektöründeki teknolojik kapasitesini güçlendirebilir.

Gaziantep'te gerçekleştirilen operasyonlar bu nedenle tek başına dört ameliyatın ötesinde bir anlam taşıyor. Geliştirilen cihazın gerçek hastalar üzerinde, gerçek ameliyathane koşullarında kullanılmaya başlanması, projenin önemli bir eşiği geride bıraktığını gösteriyor.

LIFELINE HLM'nin önümüzdeki dönemdeki klinik çalışmalarının kapsamı ve elde edilecek sonuçlar, cihazın kullanım alanlarının genişletilmesi açısından önem taşıyacak.

Türkiye'nin yerli sağlık teknolojileri konusunda attığı bu tür adımların devam etmesi halinde, bugün dışarıdan temin edilen birçok kritik sistemin gelecekte yerli mühendislik imkanlarıyla geliştirilmesi ve üretilmesi mümkün olabilir.