Suriye-İsrail hattında yeni dönem: Temaslar kesildi

Suriye ile İsrail arasındaki gerilim, 18 Ağustos’ta Ebu Zuhur Hava Üssü’ne düzenlenen saldırıların ardından diplomatik alanda yeni bir aşamaya taşındı.

Suriye yönetimi, İsrail’in gerçekleştirdiği saldırının ardından iki ülke arasındaki temasların kesildiğini duyurdu. Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani, İsrail ile yürütülen temasların artık sonuç vermediğini belirterek Şam yönetiminin Tel Aviv’e güvenmediğini açıkça ifade etti.

Şeybani’nin açıklaması, saldırının yalnızca sahadaki askeri dengeler açısından değil, Suriye’nin dış politika yaklaşımı bakımından da ciddi sonuçlar doğurduğunu gösterdi.

Suriye yönetiminin mesajı oldukça net: Öncelik, İsrail saldırılarının durdurulması ve Suriye'nin güvenliğinin sağlanması.

18 Ağustos’ta Ebu Zuhur Hava Üssü hedef alındı

Gerilimin merkezinde 18 Ağustos’ta gerçekleşen hava saldırısı bulunuyor.

İsrail ordusuna ait savaş uçakları, Suriye'nin İdlib ilinin doğusunda bulunan Ebu Zuhur Askeri Hava Üssü'ne yönelik operasyon gerçekleştirdi. Saldırının pist ve depolama tesislerinin bulunduğu alanları hedef aldığı ve toplam sekiz hava saldırısı düzenlendiği bildirildi.

Ebu Zuhur Hava Üssü'nün Türkiye sınırına yaklaşık 70 kilometre mesafede bulunması, saldırının Ankara açısından da dikkatle takip edilmesine neden oldu.

Saldırının ardından İsrail tarafından öne sürülen gerekçeler arasında bölgede Türk askeri varlığı bulunduğu iddiası da yer aldı.

Ancak bu iddia hem ABD tarafından hem de Türkiye tarafından doğrulanmadı.

İsrail’in “Türk askeri varlığı” iddiasına Ankara’dan yanıt

İsrail'in saldırıya ilişkin gerekçelendirmesinde Türk askeri varlığı iddiasının gündeme gelmesi, olayın Türkiye açısından önemini artırdı.

Milli Savunma Bakanlığı, saldırı öncesinde veya saldırı sırasında Ebu Zuhur Hava Üssü'nde herhangi bir Türk askeri heyetinin bulunmadığını açıkladı. Böylece İsrail'in saldırıya dayanak olarak ileri sürdüğü iddianın Ankara tarafından açık şekilde reddedildiği görüldü.

ABD'nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack da İsrail'in “Türk askeri varlığı” iddiasına ilişkin olarak, durumun bu şekilde olmadığını bildiklerini söyledi.

Bu açıklamalar, saldırının gerekçesi konusunda uluslararası alanda farklı değerlendirmelerin ortaya çıkmasına neden oldu.

Şeybani: “İsrail’e güvenmiyoruz”

Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani, saldırı sonrasında İsrail'le temasların kesildiğini açıklarken oldukça sert ifadeler kullandı.

Şeybani, Suriye'nin güvenliğini sürekli tehdit eden bir tarafla temas kurulmasının ancak sonuç alınabildiği takdirde anlamlı olabileceğini belirtti. Suriye Dışişleri Bakanı ayrıca “Şu anda İsrail’e güvenmiyoruz” mesajını verdi.

Bu açıklama, Şam yönetiminin İsrail ile ilişkilerde güven unsurunun tamamen zedelendiğini düşündüğünü ortaya koyuyor.

Diplomatik temasların temel amacı krizlerin kontrol altında tutulması ve taraflar arasındaki anlaşmazlıkların doğrudan çatışmaya dönüşmesini engellemek. Ancak Suriye yönetiminin son açıklaması, mevcut temas mekanizmasının bu amaca hizmet etmediği değerlendirmesini içeriyor.

Şam’ın önceliği saldırıların durdurulması

Şeybani, Suriye'nin önceliğinin İsrail saldırılarının sona erdirilmesi olduğunu vurguladı.

Bu açıklama, Şam yönetiminin İsrail'le ilişkilerde önceliği diplomatik normalleşmeden ziyade güvenlik sorunlarının çözümüne verdiğini gösteriyor.

Suriye açısından mesele yalnızca 18 Ağustos'ta düzenlenen saldırıyla sınırlı görülmüyor. Şam yönetimi, ülke topraklarında gerçekleştirilen askeri operasyonların egemenlik ve güvenlik açısından oluşturduğu risklere dikkat çekiyor.

Bu nedenle son kararın, tek bir saldırıya verilen anlık tepkinin ötesinde değerlendirilmesi gerekiyor.

İsrail’in saldırısı uluslararası tepki çekti

Ebu Zuhur saldırısının ardından İsrail'in operasyonuna yönelik uluslararası tepkiler de gündeme geldi.

Türkiye'nin yanı sıra Cezayir, Endonezya, Filistin, Katar, Lübnan, Malezya, Moritanya, Pakistan, Somali ve Suudi Arabistan olmak üzere toplam 11 ülkenin saldırıyı kınadığı bildirildi.

Bu tablo, saldırının yalnızca Suriye-İsrail ilişkileri açısından değerlendirilmediğini ortaya koydu.

Özellikle Türkiye'nin saldırıya ilişkin tutumu dikkat çekti. Çünkü hedef alınan Ebu Zuhur Hava Üssü, Türkiye sınırına görece yakın bir bölgede bulunuyor ve İsrail'in saldırı gerekçesinde Türkiye'nin adının geçmesi Ankara'nın da açıklama yapmasını beraberinde getirdi.

Türkiye açısından neden önemli?

Suriye'deki gelişmeler Türkiye'nin sınır güvenliği ve bölgesel güvenlik politikaları açısından doğrudan önem taşıyor.

Ebu Zuhur Hava Üssü'nün Türkiye'ye yaklaşık 70 kilometre mesafede bulunması, saldırının coğrafi açıdan Türkiye'ye yakın bir bölgede gerçekleştiğini ortaya koyuyor.

Üstelik İsrail'in saldırıyla ilgili açıklamalarında Türk askeri varlığı iddiasının gündeme gelmesi, Ankara'nın olayla ilgili pozisyonunu açıkça ortaya koymasını gerekli hale getirdi.

Türkiye'nin “üssün içerisinde Türk askeri heyeti bulunmadığı” yönündeki açıklaması, saldırının gerekçesi konusunda önemli bir diplomatik karşılık olarak kayda geçti.

Suriye'nin İsrail'le temasları neden önemliydi?

Suriye ile İsrail arasında doğrudan normalleşmiş diplomatik ilişkiler bulunmamasına rağmen, bölgesel güvenlik meseleleri nedeniyle farklı kanallar üzerinden temaslar yürütülebiliyordu.

Bu tür temasların en önemli amacı, sahadaki gerilimin kontrol edilebilmesi ve tarafların birbirlerinin hamlelerini yanlış değerlendirmesinin önüne geçilmesi.

Ancak Suriye yönetiminin açıklamasına göre 18 Ağustos saldırısından sonra bu temasların sürdürülmesi anlamını kaybetti.

Şeybani'nin açıklamalarından, Şam'ın artık önceliği İsrail'le iletişimi devam ettirmek değil, İsrail saldırılarının durdurulmasını sağlamak olarak gördüğü anlaşılıyor.

“Güven artırıcı adımlar” çağrısı

Suriye Dışişleri Bakanı'nın açıklamasında dikkat çeken bir başka nokta ise güven artırıcı adımların gerekliliğine yapılan vurgu oldu.

Şeybani, İsrail saldırılarının durdurulması konusunda ilerleme sağlanabilmesi için güven artırıcı adımlara ihtiyaç olduğunu belirtti.

Bu ifade, Suriye'nin kapıyı tamamen diplomatik çözüme kapattığı anlamına gelmekten ziyade, mevcut şartlarda güvenin yeniden tesis edilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.

Ancak bunun gerçekleşebilmesi için öncelikle Şam yönetiminin güvenlik kaygılarının giderilmesi gerektiği mesajı veriliyor.

İsrail-Suriye gerilimi bölgesel krize dönüşebilir mi?

Suriye ile İsrail arasındaki gerilim, bölgedeki diğer aktörlerin konumu nedeniyle yalnızca iki ülke arasında kalabilecek bir mesele değil.

Suriye'nin coğrafi konumu, Türkiye'den Irak'a, Lübnan'dan Ürdün'e kadar uzanan geniş bir güvenlik denkleminde kritik önem taşıyor.

Bu nedenle Suriye topraklarında meydana gelen büyük çaplı askeri hareketlilik, komşu ülkelerin güvenlik hesaplarını da etkileyebiliyor.

18 Ağustos saldırısının ardından Türkiye'nin açıklama yapması ve 11 ülkenin İsrail'i kınaması da gelişmenin bölgesel boyutunu ortaya koyuyor.

Şam’ın önündeki kritik sınav

Suriye yönetimi açısından bundan sonraki dönemin en önemli meselelerinden biri, ülke içerisindeki yeniden yapılanmayı dış güvenlik sorunlarından mümkün olduğunca ayrı yürütmek olacak.

Şam yönetimi, devlet kurumlarını güçlendirmeye ve ülkenin farklı bölgelerinde merkezi otoriteyi tesis etmeye çalışırken İsrail'le yaşanan askeri gerilim yeni bir güvenlik baskısı oluşturuyor.

Bu durum, Suriye'nin hem iç politikada hem de dış politikada daha dikkatli hareket etmesini gerektirebilir.

Özellikle Türkiye sınırına yakın bölgelerde meydana gelen askeri faaliyetler, Ankara-Şam ilişkileri açısından da yakından izlenecek.

Diplomatik kopuş bölgeyi nasıl etkileyebilir?

Suriye'nin İsrail'le temasları kesme kararı, taraflar arasındaki doğrudan iletişimin azalması anlamına geliyor.

Diplomatik kanalların zayıflaması, kriz dönemlerinde tarafların birbirlerinin niyetlerini doğrudan anlamasını zorlaştırabilir.

Bu nedenle önümüzdeki süreçte üçüncü ülkelerin veya uluslararası aktörlerin arabuluculuk rolünün daha fazla önem kazanması mümkün.

Özellikle ABD'nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack'ın saldırıyla ilgili değerlendirmesi, Washington'ın da olayın gerekçesi konusunda İsrail'den farklı bir yaklaşım sergileyebildiğini gösterdi.

Bu durum, Suriye-İsrail hattındaki gelişmelerin ABD başta olmak üzere bölgesel ve küresel aktörler tarafından yakından takip edildiğini ortaya koyuyor.

Saldırının ardından ortaya çıkan tablo

18 Ağustos saldırısı sonrasında ortaya çıkan tablo birkaç başlıkta özetlenebilir:

• Suriye, İsrail'le temasların kesildiğini açıkladı.
• Şam yönetimi İsrail'e güvenmediğini ilan etti.
• Suriye, önceliğinin İsrail saldırılarının durdurulması olduğunu bildirdi.
• İsrail'in Türk askeri varlığı iddiası Türkiye tarafından reddedildi.
• ABD'nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack da söz konusu iddianın doğru olmadığını belirtti.
• Türkiye dahil 11 ülke İsrail'in saldırısını kınadı.

Bu gelişmeler, Suriye-İsrail hattında gerilimin yalnızca askeri boyutta kalmadığını, diplomatik alana da doğrudan yansıdığını gösteriyor.

Bundan sonra gözler İsrail’in atacağı adımda

Şam yönetiminin açıklamasından sonra gözler Tel Aviv'in vereceği karşılığa çevrildi.

İsrail'in yeni bir askeri operasyon gerçekleştirip gerçekleştirmeyeceği, Suriye'nin buna nasıl yanıt vereceği ve bölgedeki diğer ülkelerin nasıl pozisyon alacağı önümüzdeki günlerin en önemli gündem maddeleri arasında olacak.

Özellikle Türkiye'nin sınırına yakın bir bölgede gerçekleşen saldırının ardından Ankara'nın güvenlik açısından gelişmeleri yakından takip etmesi bekleniyor.

Suriye'nin ise diplomatik temasları askıya alarak İsrail'e karşı siyasi baskıyı artırmaya çalıştığı görülüyor.

Suriye-İsrail ilişkilerinde yeni sayfa

18 Ağustos saldırısı, Suriye ile İsrail arasında zaten kırılgan olan temas sürecini daha da zayıflattı.

Şam yönetimi artık İsrail'le temasların sonuç vermediğini ve güven unsurunun ortadan kalktığını savunuyor. Bu nedenle ilişkilerin yeniden kurulabilmesi için öncelikle sahadaki güvenlik sorunlarının çözülmesi gerektiği mesajı veriliyor.

Suriye'nin kararı, bölgedeki diplomatik dengeler açısından önemli bir kırılma noktası olabilir.

Özellikle İsrail'in Suriye topraklarındaki askeri faaliyetleri devam ederse, Şam yönetiminin daha sert diplomatik adımlar atması ihtimali gündeme gelebilir.

Buna karşılık İsrail'in askeri faaliyetlerini azaltması ve güven artırıcı bir süreç başlatması halinde diplomatik kanalların ilerleyen dönemde yeniden açılması mümkün olabilir.

Ancak mevcut açıklamalar, kısa vadede iki taraf arasındaki güven sorununun kolay şekilde aşılmayacağını gösteriyor.

Sonuç: Suriye’den İsrail’e net mesaj

Suriye'nin 18 Ağustos'taki Ebu Zuhur saldırısının ardından İsrail'le tüm temaslarını kestiğini açıklaması, bölgedeki gerilimin diplomatik boyuta taşındığını ortaya koydu.

Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani, İsrail'e güvenmediklerini belirtirken, Şam'ın önceliğinin İsrail saldırılarının sona erdirilmesi olduğunu açıkladı.

İsrail'in saldırıyı Türk askeri varlığı iddiasıyla gerekçelendirmesine ise hem Türkiye hem de ABD tarafından itiraz geldi. Milli Savunma Bakanlığı, saldırı öncesinde veya saldırı sırasında Ebu Zuhur Hava Üssü'nde herhangi bir Türk askeri heyetinin bulunmadığını açıkladı. ABD'nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack da İsrail'in söz konusu iddiasının doğru olmadığını söyledi.

Bundan sonraki süreçte Suriye-İsrail hattındaki gelişmeler kadar Türkiye'nin bölgedeki güvenlik politikası ve ABD'nin tutumu da belirleyici olacak.

Şam'ın aldığı kararın geçici bir diplomatik tepki mi yoksa İsrail'e karşı uzun vadeli yeni bir dış politika çizgisinin başlangıcı mı olacağı ise önümüzdeki dönemde netleşecek.