İsrail ile Suriye arasındaki gerilim yeniden yükselirken, Tel Aviv yönetiminden dikkat çeken bir askeri hamle geldi. İsrail Genelkurmay Başkanı Korgeneral Eyal Zamir, Suriye’nin güneyinde İsrail ordusunun kontrolünde bulunan bölgeye giderek burada görev yapan askerlerle bir araya geldi.

İsrail ordusundan yapılan açıklamaya göre Zamir, ziyaret sırasında üst düzey komutanlarla birlikte bölgede güvenlik değerlendirmesi aldı. Genelkurmay Başkanı’na kıdemli askeri yetkililerin eşlik ettiği, sahadaki yedek birliklerle de görüşmeler gerçekleştirildiği bildirildi. Ziyaretin tam olarak hangi noktada yapıldığı ise güvenlik gerekçeleriyle açıklanmadı.

Ziyaretin zamanlaması dikkat çekti

Zamir’in Suriye ziyaretini dikkat çekici hale getiren en önemli unsur ise zamanlaması oldu. İsrail ordusu, 18 Ağustos’ta Suriye’nin kuzeybatısındaki İdlib bölgesinde bulunan Ebu Zuhur Askeri Hava Üssü’nü hedef alan hava saldırıları gerçekleştirmişti.

İsrail’in açıklamasına göre saldırının arkasında, Suriye’deki güvenlik düzeninin değişebileceğine yönelik endişeler bulunuyordu. İsrail yönetimi, Suriye’nin Türkiye’nin söz konusu askeri tesiste faaliyet göstermesine izin vermesinin bölgedeki mevcut güvenlik dengesi açısından tehdit oluşturabileceğini savundu. Türkiye ise İsrail’in gerekçelerini kabul etmeyerek saldırıyı sert şekilde kınadı.

Saldırıların ardından ABD tarafı da gelişmeyi bölgesel gerilimi artırabilecek bir adım olarak değerlendirdi. ABD'nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, Türkiye, İsrail ve Suriye arasında yanlış anlaşılmaların doğrudan çatışmaya dönüşmesini engellemek amacıyla bir iletişim ve çatışmasızlık mekanizması üzerinde çalışıldığını açıkladı.

İsrail'in Suriye'deki askeri varlığı tartışma konusu

İsrail’in Genelkurmay Başkanı düzeyinde gerçekleştirdiği ziyaret, Suriye’deki askeri faaliyetlerin yalnızca hava saldırılarıyla sınırlı kalmadığı yönündeki tartışmaları da yeniden gündeme taşıdı.

İsrail, Suriye'nin güneyindeki bazı bölgelerde askeri varlığını sürdürüyor. Golan Tepeleri ise uzun yıllardır İsrail işgali altında bulunan Suriye toprağı olarak uluslararası gündemdeki yerini koruyor. Son dönemde bu bölgenin statüsüyle ilgili diplomatik tartışmalar da yeniden hareketlendi.

Zamir’in ziyaretinin ardından İsrail ordusundan bölgedeki güvenlik durumuna ilişkin kapsamlı bir operasyon açıklaması yapılmazken, askeri birliklerle gerçekleştirilen görüşmelerin mevcut güvenlik değerlendirmeleri kapsamında olduğu belirtildi.

Türkiye-İsrail gerilimi de Suriye üzerinden yükseliyor

Son gelişmelerin bir diğer önemli boyutu ise Türkiye ile İsrail arasındaki gerilimin Suriye sahasında daha görünür hale gelmesi.

Ebu Zuhur saldırısı sonrasında Ankara, İsrail’in Suriye’nin egemenliğini ihlal ettiğini belirterek saldırıya tepki gösterdi. İsrail ise Türkiye’nin Suriye’deki askeri varlığının genişlemesinden duyduğu rahatsızlığı güvenlik gerekçesiyle savunuyor.

Reuters'ın aktardığına göre Washington yönetimi, iki ülkenin Suriye’deki askeri faaliyetleri nedeniyle doğrudan karşı karşıya gelme ihtimalini azaltmak amacıyla taraflar arasında bir koordinasyon mekanizması oluşturulmasını destekliyor.

Bu tablo, Suriye sahasının yalnızca Şam yönetimi ile İsrail arasındaki bir güvenlik meselesi olmaktan çıktığını; Türkiye, İsrail ve ABD başta olmak üzere birçok aktörün bölgedeki askeri ve siyasi hesaplarının kesiştiği bir alana dönüştüğünü gösteriyor.

"Zamanlama manidar" yorumlarına neden olan gelişme

İsrail Genelkurmay Başkanı’nın ziyaretinin, Suriye’deki hava saldırısından yalnızca bir gün sonra gerçekleşmesi bölgede yeni bir mesaj verildiği yönündeki yorumları beraberinde getirdi.

Öte yandan ziyaretin doğrudan yeni bir operasyonun habercisi olduğuna ilişkin resmi bir açıklama bulunmuyor. Bu nedenle ziyaretin amacını kesin biçimde yeni bir askeri harekat hazırlığı olarak değerlendirmek mümkün değil.

Ancak İsrail ordusunun Suriye’deki faaliyetlerinin son dönemde yeniden yoğunlaşması, Ebu Zuhur saldırısı, Türkiye’nin Suriye’deki askeri faaliyetleri ve ABD’nin taraflar arasında gerilimi düşürmeye yönelik girişimleri birlikte değerlendirildiğinde, bölgedeki askeri dengelerin oldukça hassas bir noktaya geldiği görülüyor.

Önümüzdeki süreçte İsrail’in Suriye’nin güneyindeki askeri varlığını nasıl sürdüreceği, Türkiye’nin Suriye’deki faaliyetlerinin kapsamı ve Washington’ın taraflar arasında oluşturmak istediği koordinasyon mekanizmasının ne ölçüde etkili olacağı, bölgedeki gerilimin seyrini belirleyecek başlıca başlıklar arasında bulunuyor.